Cici

Berkun Oya’nın yazıp yönettiği Cici, 1980’li yıllarda İç Anadolu’nun taşrasında filizlenen, acı bir kaybın ardından büyükşehre taşınan ve otuz yılı aşkın bir süre boyunca suskunlukla beslenen bir ailenin kolektif travmasını merkezine alıyor. Yönetmen koltuğundaki Kadir’in, çocukluğunun geçtiği ve babası Bekir’in vefatıyla terk edilen çiftlik evine otobiyografik bir film çekmek üzere dönmesi; geçmişin yalnızca anılardan ibaret olmadığını, aksine her bireyin zihninde farklı bir kurguyla yaşayan yarım kalmış bir hesaplaşma olduğunu gözler önüne seriyor. Yapım, kamerasını doğrudan bir yüzleşme aracı olarak konumlandırırken hafızanın kaygan zeminini, suçluluk duygusunu ve aile mitlerini katman katman açıyor. Filmin en kuvvetli damarı, hafızayı mutlak bir hakikat değil, bireylerin kendi suçluluklarını ve kırgınlıklarını örtbas etmek adına yeniden inşa ettikleri öznel bir anlatı olarak ele almasıdır. Kadir’in çocukken babasından gördüğü muameleyi sette bir sahne üzerinden yeniden canlandırma çabası, geçmişi temize çekme ve kontrolü ele alma arzusunun bir tezahürüdür. Ancak zihinde kalan anı ile objektifin kaydettiği gerçeklik arasındaki açı farkı, hatırlama eyleminin ne denli yanıltıcı olabileceğini kanıtlar. Anne Havva’nın yıllar boyu vicdanında taşıdığı ağır sır, kızı Saliha’nın yarım kalan idealleri ile ömür boyu süren bakım verme mecburiyeti arasındaki sıkışmışlığı ve ailenin evlatlığı konumundaki Cemil’in hem içeride hem dışarıda kalan hüzünlü varlığı, taşranın ağır sükûneti içinde yankılanır. Görsel lisan ve teknik tercihler açısından Cici, Berkun Oya’nın tiyatro kökenli diyalog ustalığını sinematografik bir dinginlikle harmanlıyor. Sabit kamera planları, geniş açılı doğal peyzajlar ve video kaset kayıtları üzerinden kurulan meta-anlatı, izleyiciyi doğrudan bir tanık hâline getiriyor. Zamansal geçişlerin alışılagelmiş geriye dönüşler yerine kasetlerin oynatılması ve sahnelerin yeniden çekilmesiyle kurulması, anlatının dramatik yapısına derinlik katıyor. Nur Sürer, Ayça Bingöl, Fatih Artman, Okan Yalabık, Olgun Şimşek ve Yılmaz Erdoğan başta olmak üzere tüm oyuncu kadrosunun sergilediği doğal ve ölçülü performanslar, karakterlerin içsel sancılarını abartıdan uzak bir gerçeklikle perdeye taşıyor. İki buçuk saati aşan süresinin getirdiği yer yer ağırlaşan tempo ve kimi düğüm noktalarının çözülme anındaki teatral ağırlık hissedilse de Cici, Türk sinemasında aile içi travmaları, yas tutma süreçlerini ve geçmişin yükünü kabullenme çabasını en olgun işleyen yapıtlardan biri olarak öne çıkıyor.