Come and See

Elem Klimov’un yönettiği 1985 yapımı Gel ve Gör (İdi i smotri), sinema tarihinin savaşı en çıplak, en tavizsiz ve en sarsıcı biçimde ele alan başyapıtlarından biridir. İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası’nın Belarus’taki işgalini ve sistematik imha hareketini bir çocuğun gözünden aktaran film, savaş türünün alışılagelmiş kahramanlık mitlerini ve romantizmini tamamen reddeder. Eser, seyirciyi bir askeri mücadelenin taktik hamlelerine değil; şiddetin, vahşetin ve çaresizliğin doğrudan yarattığı psikolojik bir kâbusa ortak eder. Filmin merkezinde yer alan genç Flyora’nın (Aleksey Kravçenko) topraktan bir tüfek çıkarıp hevesle partizanlara katılmasıyla başlayan serüven, çok geçmeden rûhî ve fizikî bir yıkıma dönüşür. Klimov, Aleksey Rodionov’un usta işi Steadicam kullanımı ve boğucu ses tasarımıyla seyircide âdeta kulak çınlaması ve algı kaybı hissi uyandırır. Görsel dil, katıksız bir gerçekçilik ile sanrısal bir kâbus atmosferi arasında salınırken; Flyora’nın yüzünde beliren derin çizgiler, donuklaşan bakışları ve hızla yaşlanan çehresi, savaşın insan ruhunda bıraktığı tahribatın somut bir heykeline dönüşür. Özellikle köy halkının ahşap bir depoya kapatılarak ateşe verildiği katliam sekansı, sinema tarihinde kötülüğün kolektif ve histerik tabiatını resmeden en ağır anlardan biridir. Filmin sonundaki meşhur Hitler portresi sahnesi ise intikam duygusunun ötesine geçerek; tarihin geri sarılması arzusu ve kötülüğün doğduğu ana dair derin bir felsefî hesaplaşma sunar. Gel ve Gör, izlemesi son derece güç fakat her karesiyle insanlığın vicdanına kazınması gereken zamansız bir başyapıttır.